Η όμορφη πόλη του Αστακού Αιτωλοακαρνανίας

Απ’ όπου και να φτάσει ο επισκέπτης στον Αστακό αντικρίζει ένα πανέμορφο τοπίο, μία θάλασσα που καθρεφτίζει και τις ακτές με τους μικρούς κολπίσκους να περικλείουν σαν δαντέλες τα καταγάλανα νερά του Ιονίου.

Οι εναλλαγές τοπίων, το βαθύ γαλάζιο της θάλασσας, το καταπράσινο των δέντρων και το χρυσοκίτρινο των ξεραμένων χόρτων δημιουργούν μία αρμονία χρωμάτων και αναδύουν στο μαϊστράκι μια ευωδιά ξεχωριστή. Στο βάθος του Κόλπου ο ανεμόμυλος και το καρνάγιο δίνουν το δικό τους χρώμα, σαν ξεχωριστή πινελιά πλάι στα γραφικά νησιώτικα σπιτάκια της παραλίας. Βορειοανατολικά φαίνονται τα απομεινάρια του Μεσαιωνικού οχυρού, ενώ στις πρόποδες του λόφου θα ξεχωρίσουν οι "Σπηλιές του Κύκλωπα". Ερχόμενος από το Λεσίνι ο επισκέπτης, θα δει μπροστά του μία γραφική κωμόπολη στην οποία ξεχωρίζει ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Νικολάου και αριστερά το ξενοδοχείο Στράτος και στην αριστερή άκρη το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου μέσα σε πευκόφυτο δασάκι. Αξιοθέατα μπορεί να βρει στην περιοχή του Αστακού ο φυσιολάτρης, ο ιστορικός, αλλά και ο λάτρης της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Μπορεί να απολαύσει τις όμορφες αυλόπορτες των αρχοντικών και τα μαντεμένια σκαλιστά μπαλκόνια, τα γραφικά διώροφα στο λιμάνι. Το ναό του Αγίου Νικολάου με τις τοιχογραφίες του Θωμά Α. Μαρινά (19ος αι), το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, τις άλλες εκκλησίες και τα εξωκλήσια.

Οι όμορφες εσωτερικές διακοσμήσεις των αρχοντικών, οι αυλές και οι κήποι τους αναδύουν ένα άρωμα αρχοντιάς και παράδοσης. Τα θαυμάσια αυτά νεοκλασσικά κτήρια έχουν κηρυχθεί από την πολιτεία διατηρητέα. Στο γεμάτο από καφετέριες και ταβέρνες λιμάνι, τα ανοιξιάτικα και καλοκαιρινά βράδια συγκεντρώνονται όλοι σχεδόν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες,όπου απολαμβάνουν τον καφέ και το ουζάκι με τους παραδοσιακούς μεζέδες ή κάνουν τις βόλτες τους δίπλα στο μουράγιο.

Προχωρώντας νοτιοδυτικά φτάνεις στην όμορφη συνοικία Χοβολιό με τους ωραίους ανθόκηπους, τα όμορφα σπιτάκια με τη γραφική παραλία. Κάθε συνοικία έχει το δικό της χρώμα, η Δημητρούλα, η Λούτσαινα,τα Γυφτοκάλυβα και το Παζάρι που είναι και η κεντρική συνοικία με την αγορά, την πλατεία και τον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου.
Από την άλλη μεριά συναντάμε τη συνοικία Άγιος Ανδρέας και βόρεια τα Περιβόλια. Κοντά σε αυτά μπορεί ο επισκέπτης του Αστακού να απολαύσει τη φυσική ομορφιά του τοπίου. Η δύση του ηλίου από τις ακτές της Βελάς με φόντο τα νησιά του Ιονίου είναι κάτι ανεπανάληπτο, όπως και η θέα της ανατολής από το μουράγιο. Μπορεί να χαζέψει με τις ώρες το ολόγιομο φεγγάρι του Αυγούστου καθώς καθρεφτίζεται στα γαλήνια νερά του Ιονίου. Ο περίπατος κάτω από το καλοκαιρινό έναστρο ουρανό είναι μια ξεχωριστή μαγεία. Ενώ οι εκδρομές στα χωριά του Δήμου θα δώσουν στην απόδραση μια ξεχωριστή νότα.

O Αστακός δημιουργήθηκε μετά την Επανάσταση του 1821 από κατοίκους, κυρίως του παλαιού Δραγαμέστου και των γύρω χωριών, αλλά και από κατοίκους προερχόμενους από την Ήπειρο και τα Επτάνησα.Αυτή η ένωση ετερογενών πληθυσμών δημιούργησε αυτήν την ανθηρή και σφύζουσα από ζωή κωμόπολη, με μία ιδιαιτερότητα στις εκδηλώσεις, τις παραδόσεις και τα ήθη και έθιμα. Αφού δημιουργήθηκε από κατοίκους με διαφορετική πολιτιστική και πολιτισμική προέλευση, με διαφορετική κουλτούρα και γλωσσικό ιδιωματισμό. Οι Ξηρομερίτες,οι Αγραφιώτες, οι Ηπειρώτες και οι Επτανήσιοι αφομοιώθηκαν και δημιούργησαν μια κοινωνία που διαφέρει στις εκδηλώσεις της από αυτή των κατοίκων της ενδοχώρας του Ξηρομέρου, όπως συνέβη άλλωστε σε όλους τους οικισμούς που δημιουργήθηκαν μετά την Απελευθέρωση. Η ιδιαιτερότητα αυτή φαίνεται στη λαογραφία,στα έθιμα και τις εκδηλώσεις στις διάφορες γιορτές και τα πανηγύρια, όπου παρουσιάζουν ευρηματικότητα και πλούτο στοιχείων.Με μεγάλη λαμπρότητα και βαθιά Θρησκευτική κατάνυξη γιορτάζεται ο πολιούχος Άγιος Νικόλαος, όπως γιορτάζονται και σε όλα τα χωριά του Δήμου με θρησκευτικά πανηγύρια.
Τα τελευταία χρόνια το Καρναβάλι στον Αστακό έχει πάρει ένα ξεχωριστό χρώμα. Χάρη στην προσπάθεια του Πολιτιστικού Συλλόγου το πανάρχαιο αυτό Διονυσιακό έθιμο αναβίωσε. Οι καρναβαλιστές αναβιώνουν το αρχαίο έθιμο χορεύοντας με κέφι στους δρόμους και τις πλατείες της πόλης. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τσελιγκάδες με τις κάπες, τις προβιές και τις γκλίτσες τους. Παλαιότερα κατέβαιναν από τις γύρω ράχες ντυμένοι μασκαράδες με κουδούνες και γλεντούσαν με τους Αστακιώτες. Μάλιστα οι τσελιγκάδες άρεσαν τόσο πολύ ώστε κλήθηκαν να συμμετάσχουν και σε άλλα καρναβάλια.